film og fakta

Home

Denne filmen om jordas tildstand er laga av Yann-Arthus Bertrand, mannen bak boka og filmen Earth From Above. Mykje av informasjonen her kjente eg til frå før, men det gjer inntrykk å få det presentert på nytt gjennom det fantastiske filmmaterialet. Eg fikk ikkje til å legge inn vieoen her, men hvis du klikkar her vert du sendt vidare til Youtube, der du kan sjå heile filmen i god kvalitet.

Standard
Uncategorized

Fransk løksuppe

Det du treng er:

4-10 løk (ca 1 løk per porsjon)

2-6 fedd kvitløk           

kraft, eventuelt buljong

timian, gjerne fersk

1-3 laurbærblad

peppar

lyst brød, gjerne tørt

ost

smør og olivenolje til steiking

Løksuppe er kraftmat, og blir best om du har mykje god kraft. Eg brukte kraft etter svineribbe denne gongen, men all slags kraft kan brukast. Løkbuljong frå Kallo, som du kan kjøpe på Helios, gir god hjelp om suppa blir for svak med den krafta du har. Som de ser, har eg ikkje oppgitt nokon detaljerte mengder her – kor mykje du treng av ingrediensar, og kor mykje det blir, kjem an på kor mykje og kor kraftig kraft du har.

Løksuppe er ein fin måte å få brukt tørt brød og osterestar på. Ein skal aller helst bruke osten gruyère, men det går fint med annan ost, eg har brukt Jarlsberg.

Slik gjer du:

Kok opp kraft saman med laubærblad og timian. Skjær løk i skiver og grovhakk kvitløk. Ha smør i middels varm steikepanne og la det bli litt brunt. Ha i løken. Spe på med olivenolje om det blir tørt. Løken skal bli mjuk og litt brun. Ha i kvitløk mot slutten av steiketida. Når løken er klar, ha den i krafta. Ta litt vatn i steikepanna og la det koke litt slik at du får med all den gode løksmaken. Steik ein omgang til med løk på samme måte om det trengs. Smak til suppa; treng den meir vatn, buljong, løk, timian, salt, peppar? Ha i litt mjøljamning om du vil ha den tjukkare. La suppa koke ein halvtimes tid.

Hell suppe i små ildfaste former. Rist ei skive brød per porsjon, og legg skiva på suppa. Ha over rikelig med ost, og sett formene i ovnen på 200 grader. La det steike til osten er passe gylden.

Løksuppe passar ypperleg til oppattvarming, så eg prøver alltid å lage mest muleg når eg set igang. Ha på skive og ost og ha det i ovnen. Nam! (Og foresten, suppa er mykje betre enn den ser ut på biletet – eg har ikkje fått dreisen på matfotografering enda..)

Standard
Uncategorized

Hausten, trea, lyset, fargane!

Eg skriv på master og fann ut at eg for ei stund skal prøve å gjere kun akkurat det – arbeide med masteren. Men når sola skin og trea gnistrar av fargar, må ein berre komme seg ut littegrann, om ein kan.

Eg har alltid vore glad i tre, dei gir meg ei eiga ro. Då eg var lita, tegna eg ofte tre. Mange av tegningane vart ikkje ferdige, eg var så altfor nøyaktig, ville ha med alle dei små detaljane; dei kronglete kvistane, og alle blada. Då er det kjekt å ha digitalt kamera og gå ut og ta så mange bilde ein berre vil.

Standard
mat og drikke

Frukostblanding med kanel og kardemomme

3 dl hakka nøtter

1,5 dl solsikkefrø

1,5 dl graskakjernar

0,75 dl linfrø

6 dl havregryn

1/2 ts kanel

1/3 ts kardemomme

3 ss honning

Hakk nøttene (eg brukte ei blanding av hasselnøtter og mandlar), og ha dei i ei langpanne med høg kant. Skru ovnen på 200 grader. Mål opp og ha i resten av ingrediensane. Bruk gjerne morter og knus til krydderet sjøl, det gir ekstra frisk smak. Eg brukte frøa frå 3 kardemommebelgar og omtrent 1/2 cm kanelstang. Honningen la eg på toppen i 3 klumpar, som på bildet.

Ha blandinga i ovnen, og lat den stå i 5 minutt. Så tar du den ut og rører godt, slik at honningen blir fordelt over det heile. Set inn att blandinga, la den stå i 5 minutt til før du rører litt i den. Så kan du skru av ovnen og la den stå i 4-5 minutt før du tar den ut. Då er den godt rista.

Ein kan sjølsagt variere mykje her, med ulike nøtter,frø og gryn. I denne oppskrifta er det forresten mykje nøtter og frø i forhold til gryn. Det er smak og behag kor mykje rista blandinga skal være. Men vær obs på at den er nummeret før å bli litt brent etter eit kvarter. Når blandinga byrjar å bli gyllen, går ting fort! Eg har glømt meg og svidd blandinga, det er ikkje noko særleg. Ein kan godt ha ovnen på 180 grader i staden, då har ein litt betre kontroll. På bildet øverst har eg hatt på mjølk og litt hakka sjokolade:)

 

 

Standard
Grøntfòr

Røktsild med kålrotstappe

Igår lagde eg for første gong ein middagsklassikar frå oppveksten som eg har lengta etter lenge. Plutseleg var det eg leita etter å finne i kjøledisken på rema, av alle stader, – røktsild! Eller bøkling/varmrøkt sild, som det sto på pakka, med ein hyggeleg pris på litt over hundre kroner kiloen. I grønnsaksdisken fantes fin og rimeleg kålrot, og da var hovedingrediansane på plass. Sild er ein fisk som går for å være sunn og bærekraftig, og kålrota er norsk sesonggrønnsak som er på sitt finaste på denne tida.

Her er oppskrifta til fire personar:

2 middles store kålrøter

30-50 g. smør

ca 1,5 dl mjølk, ev. litt fløte

salt og peppar

8 – 12 røktsild

Slik gjer du:

1. Skjær av skalet på kålrøtene og kutt dei opp i jamne skiver. Du kan gjerne ta med litt gulrot og /eller potet. Kok opp vatn og kok kålrota til den er ganske mjuk.(Eg koker strengt tatt ikkje grønnsaker, eg liker helst å dampe dei på rist.)

2. Medan kålrota står på, koker du opp ca 1,5 l vatn i ein kjele som er passe storleik til å ha silda i. Når du er klar til å lage stappe, kan du ha silda i vatnet. Den skal trekke, ikkje koke i 5-10 minutt.

3. Når kålrota er mjuk, heller du av vatnet. Ha oppi smør og litt mjølk og sett i gang å stappe. Tiset salt, litt peppar og spe på med mjølk, eventuelt fløte og smør til stappa er passe tjukk og smakfull. Eg brukar også å ha oppi litt kraft fra silda.

Da var det heile klart! Legg kålrotstappe og sild på fatet og nyt synet! Som bøkling er silda gått frå å være havets sølv til å bli middagsfatets gull og bronse. Ha eventuelt litt smør på stappa og hell fiskekraft over. Eg et forresten heile silda med skinn og bein. Då treng vi ikkje kaste noko, og me får i oss mykje gode næringsstoff. Då eg var lita, brukte me foresten å ha kokt potet attåt i tillegg til kålrotstappe.

Eg vil tru ein kan få tak i røktsild på fiskebutikken òg, men sist eg spurte, sa dei at dei ikkje hadde fordi silda var for laus. Ein får berre være på utkikk!

Oppdatering: Det er ein del arbeid å lage stappe for hand. Om du har stavmiksar, så er det til stor hjelp! Men ikkje overdriv: det er godt at det er litt småbitar her og der, synes eg. Og ikkje ha for mykje væske i stappa. Du treng mindre væske i kålrotstappe enn potetstappe. Det kan være lurt å starte med berre smør og ta littegrann mjølk når du ser korleis konsistensen blir. Og ein ting til: det veldig godt å ha rødbeter til denne retten.

Standard
inspirasjon, tankar

Korleis står det til med borgarmuskelen din?

I The Story of Change oppfordrar Annie Leonard oss til å øve opp samfunnsmuskelen vår.

Min ser ikkje så veldig stor ut. Eg er ein slik type som synes det er vanskeleg å lande på kva eg egentlig meiner, og eg er ikkje medlem av ein haug med organisasjonar eller noko politisk parti.

Men – eg synes ikkje at ein må være det heller, om det ikkje kjennes riktig. Samstundes synes eg at når du meiner noko, eller iallefall støttar noko mykje meir enn noko anna, så kan det være ein god idé å sjå om det er nokon organisasjon, gruppe eller politisk parti som du kan bli medlem i, støtte med nokon beløp, og kanskje også arbeide for på andre måtar. (Forslag til kven du kan støtte kjem seinare!)

Eg likar tilnærminga på på story of stuff, der ein har skissa opp ulike changemakertypar. (Quizen synes eg ikkje var så bra derimot, for mange er vel ei blanding av desse typane.) Det som desse typane illustrerer, er at alle kan ikkje gjere alt. Eg trur at me som borgarar ofte blir overvelda av all informasjon me får, og alt me burde ha gjort. Da gjeld det å finne ut kva ein synes ein kan bidra med, og kva saker ein synes er ekstra viktige.

Og som Annie Leonard seier – sjøl om det å legge om forbruket antageligvis ikkje er nok aleine, er det ein fin plass å starte. Det seier eg meg enig i. For meg har det med å sjå på forbruket mitt, også gjort at eg har tenkt meir på min plass i samfunnet, og korleis ting heng saman. Det gir også ei kjensle av å være på veg, av å vinne littegrann fram, og av samanheng mellom det eg meiner og måten eg lever på. Det er ikkje ei sak eg taper – som når eit politisk parti ikkje klarer å komme inn på stortinget.

Standard